بارانهای موسمی هر ساله در کشورهای آسیای جنوبی مانند هند، پاکستان و نپال رخ میدهد و به عنوان یکی از بلایای طبیعی اجتنابناپذیر شناخته میشود. این پدیدههای جوی، که اغلب با بارشهای شدید و ناگهانی همراه هستند، میتوانند منجر به سیل، رانش زمین و خسارات گسترده شوند. مناطق کوهستانی هیمالیا، رودخانههای پرآب و نواحی روستایی کمتوسعهیافته بیشترین خطر آسیب را دارند، زیرا زیرساختهای ضعیف و تراکم جمعیت بالا، اثرات این بلایا را تشدید میکند.
در روزهای اخیر، بارانهای شدید و طغیان سیل در کشمیر هند، شمال غربی پاکستان و نپال، فاجعهای انسانی به بار آورده که صدها کشته و مفقود بر جای گذاشته است. برای آشنا شدن با جزئیات و ابعاد گستردهتر این اتفاق با این پست از وبلاگ قصر شیرین همراه باشید.
علل وقوع بارانهای شدید و سیل در منطقه هیمالیا
بارانهای موسمی، که معمولاً از خرداد تا شهریور (ژوئن تا سپتامبر) ادامه مییابند، بخشی طبیعی از چرخه آب و هوایی آسیای جنوبی هستند. با این حال، در سالهای اخیر، شدت این بارشها افزایش یافته است. کارشناسان هواشناسی هند، پدیده “ابربارش” (cloudburst) را عامل اصلی این فجایع میدانند. ابربارش به بارانی ناگهانی و شدید بیش از ۱۰۰ میلیمتر (حدود ۴ اینچ) در یک ساعت اطلاق میشود که در مناطق کوهستانی منجر به سیلابهای ناگهانی و رانش زمین میگردد.
بر اساس گزارشهای هواشناسی، پیشبینی بارشهای شدید در مناطق کشمیر، خیبر پختونخوا در پاکستان و نواحی شرقی نپال صادر شده بود، اما سرعت وقوع حوادث، فرصت واکنش مناسب را محدود کرده است.
وضعیت فاجعهآمیز در کشمیر هند
در کشمیر تحت اداره هند، بارانهای شدید منجر به فاجعهای دلخراش شد. بر اساس گزارشها، حداقل ۶۰ نفر جان باختند و بیش از ۲۰۰ نفر مفقود شدند. این حادثه در شهر چاشوتی، واقع در منطقه کشتوار، رخ داد که نقطه توقفی محبوب در مسیر زیارتی معبد مچایل ماتا است. زائران هندو که برای زیارت به این منطقه کوهستانی سفر کرده بودند، قربانیان اصلی این سیل بودند.
این حادثه تنها یک هفته پس از سیل و رانش زمین در ایالت اوتاراکند رخ داد که یک روستای کامل را نابود کرد و حداقل چهار کشته بر جای گذاشت. چنین حوادثی، لزوم تقویت سیستمهای هشدار زودرس و زیرساختهای مقاوم در برابر بلایا را برجسته میکند.
سیل ویرانگر در شمال غربی پاکستان
پاکستان نیز از بارانهای شدید آسیب جدی دید. در استان خیبر پختونخوا، حداقل ۳۲۱ نفر در ۴۸ ساعت جان باختند و دهها نفر دیگر زیر آوار مدفون شدند. منطقه بونر یکی از بدترین نقاط آسیبدیده بود، جایی که بیش از ده روستا توسط سیلاب ناگهانی ویران شد.
هواشناسی پاکستان هشدار داد که بارانها از روز یکشنبه تشدید خواهند شد و ممکن است سیلابهای بیشتری رخ دهد. مقامات به ساکنان توصیه کردند از مناطق گردشگری دوری کنند و از عبور از رودخانهها خودداری نمایند.
تأثیرات سیل در نپال و مناطق همجوار
نپال نیز از این موج بارانهای موسمی در امان نماند. حداقل ۴۱ نفر جان باختند و ۱۲۱ نفر مجروح شدند. سیلابهای ناگهانی و رانش زمین، نواحی شرقی و مرکزی کشور را تحت تأثیر قرار داد. این حوادث، که اغلب در فصل موسمی رخ میدهند، زیرساختهای ضعیف نپال را بیشتر آسیبپذیر کرده است. در مقایسه با هند و پاکستان، نپال خسارات کمتری داشت، اما تأثیر بر جوامع محلی عمیق بود.
تأثیر تغییرات آب و هوایی بر افزایش بلایای طبیعی
تحلیلگران تأکید میکنند که بحران آب و هوایی انسانی، شدت سیلهای امسال را افزایش داده است. گرم شدن اقیانوس هند باعث افزایش رطوبت و بارشهای شدیدتر میشود. گزارشهای سازمان ملل نشان میدهد که آسیای جنوبی یکی از مناطق پرریسک جهان است و تا سال ۲۰۵۰، میلیونها نفر ممکن است تحت تأثیر قرار گیرند.
پیشبینیهای آینده و توصیههای ایمنی
هواشناسی پاکستان پیشبینی کرده که بارانها تشدید میشوند و ممکن است سیلابهای شهری و رانش زمین بیشتری رخ دهد. در هند و نپال نیز هشدارهای مشابه صادر شده است. ساکنان باید از مناطق پرخطر دوری کنند، به هشدارها توجه نمایند.