رودخانهها، بهعنوان شریانهای حیاتی سیاره زمین، نقش مهمی در شکلگیری تمدنها، تأمین آب و حفظ تنوع زیستی دارند. از نیل افسانهای در آفریقا تا آمازون پرآب در آمریکای جنوبی، این جریانهای عظیم نهتنها مناظر طبیعی خیرهکنندهای خلق کردهاند، بلکه بستری برای کشاورزی، حملونقل و حیات وحش فراهم آوردهاند. در این پست از وبلاگ قصر شیرین، به بررسی طولانیترین رودخانههای جهان، ویژگیهای منحصربهفرد و اهمیت آنها میپردازیم.
بلندترین رودخانهها در دنیا کدامند؟
رودخانهها جریانهای بزرگ و طبیعی آب هستند که در هر قاره و تقریباً هر نقطه از جهان یافت میشوند. برخی رودخانهها در تمام طول سال جاریاند، درحالیکه برخی دیگر بهصورت فصلی یا در سالهای پرباران جریان دارند. طول یک رودخانه ممکن است تنها چند کیلومتر باشد یا بخش عظیمی از یک قاره را دربرگیرد و از چندین کشور عبور کند. از جمله برجستهترین رودخانههای دنیا میتوان به نیل در آفریقا و آمازون در آمریکای جنوبی اشاره کرد.
رودخانه نیل – The Nile River (6650 کیلومتر)
رودخانه نیل، با طول تقریبی ۶۶۵۰ کیلومتر، در کتاب رکوردهای گینس بهعنوان طولانیترین رودخانه جهان ثبت شده است. این رودخانه پیش از پیوستن به دریای مدیترانه، از کشورهای متعددی در آفریقا عبور میکند، از جمله:
-
اوگاندا
-
اتیوپی
-
کنیا
-
تانزانیا
-
مصر
-
سودان
-
سودان جنوبی
شاخههای اصلی که به نیل میپیوندند شامل نیل آبی، نیل سفید و اتبارا هستند. نیل منبع اصلی آب برای کشاورزی و آبیاری در منطقه است و زیستگاه گونههای متنوعی از حیات وحش مانند اسب آبی، پیتون سنگی آفریقایی و تمساحهاست.
جدول مشخصات رودخانه نیل
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| ۶۶۵۰ کیلومتر | طول |
| دریاچه ویکتوریا، اوگاندا | منبع |
| اوگاندا، اتیوپی، کنیا، تانزانیا، مصر، سودان، سودان جنوبی | مسیر |
| دریای مدیترانه | مقصد |
| حدود ۲۸۰۰ متر مکعب در ثانیه | حجم آب |
| بیش از ۸۰۰ گونه | گونههای ماهی |
| اسب آبی، تمساح، پیتون سنگی آفریقایی | موجودات کلیدی |
بیشتر بخوانید: جنگل آمازون: شگفتیهای بزرگترین جنگل جهان
رودخانه آمازون – The Amazon River (6400 کیلومتر)
رودخانه آمازون با طول ۶۴۰۰ کیلومتر، از نظر طول بسیار به نیل نزدیک است، اما با حجم عظیم آب شیرین خود (حدود ۲۰۰,۰۰۰ لیتر در ثانیه) بیرقیب است. این رودخانه از کوههای آند در پرو سرچشمه میگیرد، در امتداد لبه شرقی آمریکای جنوبی جریان مییابد و به اقیانوس اطلس میریزد. حجم آب آمازون حتی سطح دریای کارائیب را تا ۳ سانتیمتر افزایش میدهد. اگر با تور برزیل به آمریکای جنوبی سفر کردید بازدید از این رودخانه را از دست ندهید. حیات وحش آمازون شامل گونههایی مانند:
-
کاپیبارا
-
کایمان سیاه
-
سمور غولپیکر
-
پیرانا
و بیش از ۲۰۰۰ گونه پرنده است که این رودخانه را به یکی از مهمترین اکوسیستمهای جهان تبدیل کرده است.
جدول مشخصات رودخانه آمازون
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| ۶۴۰۰ کیلومتر | طول |
| چشمه آپاچتا، کوههای آند، پرو | منبع |
| پرو، کلمبیا، برزیل | مسیر |
| اقیانوس اطلس | مقصد |
| ۲۰۹,۰۰۰ متر مکعب در ثانیه | حجم آب |
| بیش از ۳۰۰۰ گونه | گونههای ماهی |
| دلفین صورتی، پیرانا، مارماهی برقی | موجودات کلیدی |
رودخانه یانگ تسه – The Yangtze River (6300 کیلومتر)
رودخانه یانگ تسه چین که رده سوم را در بین طولانیترین رودخانههای دنیا داراست، ۶۳۰۰ کیلومتر طول دارد. این رودخانه مرزی غیررسمی بین شمال و جنوب چین ایجاد کرده که و آن را به طولانیترین رودخانه آسیا تبدیل کرده است. در واقع، حدود یکسوم کل جمعیت چین در حوضه رودخانه یانگ تسه زندگی میکنند. از قدیمالایام، دولت چین شاخه توتوئو را که در کوههای تانگگولا قرار دارد، بهعنوان منبع رودخانه میشناسد.
بااینحال یانگ تسه در کوههای استان چینگهایدر فلات تبت و در امتداد فاصله بسیار خود تا دریای چین شرقی در شانگهای جریان دارد. بیش از ۳۵۰ نوع ماهی در این رودخانه زندگی میکنند، به همراه ۲۸۰ گونه پستاندار، ۱۶۶ نوع خزنده و ۷۶۲ گونه پرنده که آن را به یکی از بینظیرترین پناهگاههای حیاتوحش جهان تبدیل کرده است. بازدید از یانگ تسه جزو برنامههای اصلی در تور چین قصر شیرین است.
جدول مشخصات رودخانه یانگتسه
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| ۶۳۰۰ کیلومتر | طول |
| کوههای تانگگولا، فلات تبت | منبع |
| چین | مسیر |
| دریای چین شرقی | مقصد |
| حدود ۳۱,۹۰۰ متر مکعب در ثانیه | حجم آب |
| بیش از ۳۵۰ گونه | گونههای ماهی |
| دلفین یانگتسه، تمساح چینی، ماهی خاویاری | موجودات کلیدی |
بیشتر بخوانید: یانگ تسه، بلندترین رودخانه ی چینی
رودخانه می سی سی پی – The Mississippi (6270 کیلومتر)
نام اصلی این رودخانه، میسیسیپی – میسوری – جفرسون است. با ۶۲۷۵ کیلومتر، رتبه چهارمی در بین طولانیترین رودخانههای دنیا را داراست. همچنین این رودخانه، طولانیترین رودخانه در ایالات متحده آمریکا نیز است. رودخانه میسوری به میسیسیپی در نزدیکی شهر سنتلوئیس میریزد و میسوری به رودخانه جفرسون در مونتانا متصل میشود.
حوضه آبخیز میسیسیپی با شاخههای متعدد خود، به تمام یا بخشهایی از ۳۱ ایالت ایالات متحده آمریکا و ۲ استان کانادا در بین کوههای راکی و آپالاچی سرریز میشود. رودخانه میسیسیپی و شاخههای آن از نظر فرهنگهای بومیان آمریکا سابقه طولانی دارد. ملتهای زیادی در کنار این رودخانه زندگی میکردند که بیشتر آنها شکارچیانی بودند که از رودخانه بهعنوان منبع آب و حملونقل استفاده میکردند.
ورود اروپاییها در دهه ۱۵۰۰، شیوه زندگی بومی را بهشدت تغییر داد، زیرا ابتدا کاشفان، سپس مهاجران به تعداد بسیار زیادی وارد حوضه شدند و منطقه را مستعمره خود کردند. در ابتدا سدی بین اسپانیای جدید، فرانسه جدید و سیزده مستعمره بود تا قرن نوزدهم که به شریان اصلی حملونقل و گسترش غرب برای ایالات متحده آمریکا تبدیل شد.
جدول مشخصات رودخانه میسیسیپی
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| ۶۲۷۵ کیلومتر | طول |
| دریاچه ایتاسکا، مینهسوتا | منبع |
| ایالات متحده (۳۱ ایالت)، کانادا (۲ استان) | مسیر |
| خلیج مکزیک | مقصد |
| حدود ۱۶,۲۰۰ متر مکعب در ثانیه | حجم آب |
| بیش از ۳۰۰ گونه | گونههای ماهی |
| گربهماهی، کایمان، عقاب سرسفید | موجودات کلیدی |
رودخانه ینیسی – Yenisei River (5500 کیلومتر)
رودخانه ینیسی از چندین رودخانه تشکیل شده که در روسیه و مغولستان جریان دارند و این رودخانهها در مجموع، ۵۵۰۰ کیلومتر امتداد دارند. سرچشمه این رودخانه، رودخانه سلنگا است که در شمال مغولستان واقع شده و ۹۹۲ کیلومتر طول دارد و بعد از طی مسیری، در انتها به اقیانوس منجمد شمالی میریزد.
رودخانه آنگارا هم از دریاچه بایکال در نزدیکی لیستویانکا سرچشمه میگیرد و از استان ایرکوتسک روسیه میگذرد و در نهایت به رودخانه ینیسی در نزدیکی استرلکا میپیوندد. رودخانه ینیسی، حیات بسیاری از مردم روسیه را فراهم کرده و به دامداری، کشاورزی و ماهیگیری آنها کمک میکند. این رودخانه یک مسیر حملونقل مهم دریایی است و همچنین مجموعهای از نیروگاههای برقآبی را که مقادیر زیادی نیرو تولید میکنند، در خود جایداده است.
جدول مشخصات رودخانه ینیسئی
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| ۵۵۰۰ کیلومتر | طول |
| رودخانه سلنگا، مغولستان | منبع |
| مغولستان، روسیه | مسیر |
| اقیانوس منجمد شمالی | مقصد |
| حدود ۱۹,۶۰۰ متر مکعب در ثانیه | حجم آب |
| بیش از ۱۰۰ گونه | گونههای ماهی |
| خرس قهوهای، ماهی قزلآلا، سمور | موجودات کلیدی |
بیشتر بخوانید: دریاچه بایکال روسیه: رازهای عمیقترین دریاچه جهان چیست؟
رودخانه زرد – The Yellow River (5464 کیلومتر)
رودخانه زرد، دومین رود بلند کشور چین پس از یانگ تسه و ششمین رودخانه بلند دنیا با ۵۴۶۴ کیلومتر درازا است. این رودخانه از کوههای بایان هار در استان چینگهای در غرب چین سرچشمه میگیرد. سپس از ۹ استان میگذرد و سپس به دریای بوهای نزدیک شهر دونگینگ در استان شاندونگ میریزد. این رودخانه عظیم به نام هوانگ هو نیز شناخته میشود و علت نامگذاریش به رنگ زرد، مقادیر زیادی رسوب سست در آب است. رودخانه زرد بهعنوان گهواره تمدن چین شناخته میشود. دلیل آن اینست که حوضه آبخیز آن، زادگاه تمدن شمال چین و ثروتمندترین منطقه چین در اوایل تاریخ آن بوده است.
دلتای رودخانه زرد تقریباً از ۸۰ کیلومتر بعد از دهانه آن شروع میشود و از گل و لای تشکیل شده و پوشیده از نیزار است. تا اواخر قرن بیستم، دلتای رودخانه زرد یکی از دلتاهای فعال درحالرشد در جهان بود. رودخانه زرد به دلیل نقش مهمی که در توسعه فرهنگ چینی ایفا کرده بهعنوان «مهد تمدن چین» شناخته میشود. تقریباً مانند رودخانه یانگ تسه، وجود سکونتگاههای انسانی به دوران پارینهسنگی باز میگردد و حوضههای سیل حاصلخیز به ظهور جوامع کشاورزی کمک کردند که در نهایت با سکونتگاههای کمتر توسعهیافته در امتداد یانگ تسه جنوبی ادغام شدند.
جدول مشخصات رودخانه زرد
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| ۵۴۶۴ کیلومتر | طول |
| کوههای بایان هار، چینگهای | منبع |
| چین (۹ استان) | مسیر |
| دریای بوهای | مقصد |
| حدود ۲,۵۷۱ متر مکعب در ثانیه | حجم آب |
| بیش از ۱۵۰ گونه | گونههای ماهی |
| ماهی کپور، گربهماهی زرد، لاکپشت نرمپوست | موجودات کلیدی |
جمع بندی
رودخانههای بزرگ جهان، از نیل و آمازون گرفته تا یانگتسه و زرد، نهتنها شاهکارهای طبیعیاند، بلکه ستونهای اصلی تمدنها، کشاورزی و تنوع زیستی به شمار میروند. این رودخانهها با فراهم آوردن آب، حملونقل و زیستگاه برای گونههای مختلف، زندگی میلیونها نفر را پشتیبانی میکنند. برای تجربه این شگفتیهای طبیعی، میتوانید از تورهای تخصصی استفاده کنید. آژانس مسافرتی قصر شیرین مجری مستقیم تورهای گردشگری به مقاصد مختلفی در سراسر دنیا، فرصتی بینظیر برای کشف این گنجینههای طبیعی و فرهنگی فراهم میکند.
سوالات متداول (FAQ)
طولانیترین رودخانه جهان کدام است؟
رودخانه نیل با ۶۶۵۰ کیلومتر طول، طولانیترین رودخانه جهان است.
چرا آمازون مهم است؟
آمازون با حجم عظیم آب و تنوع زیستی بینظیر، اکوسیستم حیاتی برای بیش از ۲۰۰۰ گونه پرنده و حیوانات متنوع است.
یانگتسه در کجا قرار دارد؟
یانگتسه در چین جریان دارد و طولانیترین رودخانه آسیا با ۶۳۰۰ کیلومتر طول است.
رودخانه زرد چرا زرد است؟
به دلیل رسوبات زیاد در آب، این رودخانه رنگ زرد دارد و به همین نام شناخته میشود.
میسیسیپی چه اهمیتی برای آمریکا دارد؟
این رودخانه شریان اصلی حملونقل و کشاورزی در ایالات متحده بوده و هست.