وقتی نام “کویر” را می شنوید، احتمالا تصویری از خشکی، سکوت و گرمای طاقت فرسا در ذهنتان شکل می گیرد. اما در دل همین سکوت و سادگی، شگفتی هایی نهفته است که کمتر کسی از آنها خبر دارد. ایران، سرزمینی است که دو تا از عجیب ترین و منحصر به فردترین دشت های بیابانی دنیا را در خود جای داده یعنی دشت لوت و دشت کویر.
دشت لوت، جایی است که گرمای خورشید به شدت بالاست. زمین آنقدر داغ می شود که گاهی حتی جانوران هم جرات عبور از آن را ندارند. در مقابل، دشت کویر که به عنوان بزرگترین کویر ایران شناخته می شود، با زمین های نمکی و ترک خورده اش، آرام و بی صدا اما پر رمز و راز گسترده شده است. در این مطلب می خواهیم شما را با دو کویر معروف ایران بیشتر آشنا کنیم. با ما همراه باشید.
دشت کویر کجاست؟
دشت کویر یا کویر مرکزی ایران یکی دیگر از مناطق خشک و نمکی کشور است که در شمال شرقی فلات ایران گسترده شده است. برخلاف دشت لوت که بیشتر شنی است، دشت کویر دارای زمین های رسی و نمکی است که به دلیل تبخیر شدید، لایه هایی ضخیم از نمک روی زمین ایجاد شده اند. به همین علت با نام کویر بزرگ نمک هم شناخته می شود.
مشخصات اصلی دشت کویر
- مساحت: حدود 77600 کیلومتر مربع
- اقلیم: بیابانی گرم و خشک
- منابع آب: بسیار محدود، عمدتا از چشمه های فصلی
دشت کویر در چه استان هایی قرار دارد؟
این دشت بین چند استان مرکزی و شمال شرقی ایران یعنی استان های سمنان، اصفهان، خراسان رضوی و یزد پخش شده است.
دشت لوت کجاست؟
دشت لوت یکی از گسترده ترین و خشک ترین نواحی طبیعی در ایران است که در جنوب شرق کشور قرار دارد. این منطقه که گاهی با عنوان “لوت ” نیز شناخته می شود، جزو گرم ترین نقاط کره زمین به شمار می رود. تحقیقات ناسا نشان داده است که بخشی از این بیابان، رکورد دار بالاترین دمای سطح زمین بوده است؛ دمایی بالاتر از ۷۰ درجه سلسیوس!
ویژگی های طبیعی دشت لوت
- مساحت: بیش از ۵۰ هزار کیلومتر مربع
- پوشش گیاهی: بسیار کم، اغلب نواحی بدون پوشش
- ساختار زمین شناسی: شوره زار، تپه های ماسه ای، کلوت ها (سازه هایی طبیعی شبیه به ستون های سنگی)
بیشتر بخوانید: معروف ترین کویرهای ایران
دشت لوت در کدام استان است؟
بخش های اصلی دشت لوت در سه استان کرمان، سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی تقسیم شده اند. بیشترین وسعت این دشت در استان کرمان است و مناطق شرقی آن به سیستان و بلوچستان می رسد. استان خراسان جنوبی هم شمال شرقی دشت لوت را احاطه کرده است.
دشت کویر و لوت روی نقشه
دشت کویر و دشت لوت؛ مقایسه
|
ویژگی |
دشت کویر |
دشت لوت |
|
موقعیت جغرافیایی |
فلات مرکزی ایران (شمال شرق) |
جنوب شرق ایران |
|
استان های اصلی |
سمنان، یزد، اصفهان، خراسان رضوی |
کرمان، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی |
|
نوع زمین |
نمکی، رسی، شوره زار |
شنی، سنگی، کلوت دار |
|
اقلیم |
خشک و نیمه خشک |
بسیار خشک و گرم (فوق العاده گرم) |
|
دمای ثبت شده |
بالا، اما نه رکورد جهانی |
رکورددار دمای سطح زمین (۷۰.۷°C) |
|
پوشش گیاهی |
بسیار محدود |
تقریبا فاقد پوشش گیاهی |
|
جاذبه های طبیعی |
دریاچه نمک، کویر مرکزی |
کلوت ها، ریگ یلان، درختچه بیابانی |
|
دسترسی گردشگری |
نسبتا آسان (مثلا مرنجاب) |
دشوارتر، نیاز به راهنمای محلی |
|
ثبت جهانی یونسکو |
ندارد |
ثبت شده به عنوان میراث طبیعی |
|
ویژگی منحصر به فرد |
زمین های نمکی گسترده |
ساختارهای کلوتی و گرمای بی سابقه |
جاذبه ها و تفریحات دشت لوت
1- کلوت های شهداد
یکی از معروف ترین جاذبه های دشت لوت، کلوت های شهداد هستند. این کلوت ها ساختارهای شگفت انگیزی دارند که در اثر فرسایش باد و آب طی هزاران سال شکل گرفته اند. این منطقه که شبیه به یک شهر متروکه سنگی است، جزو مشهورترین بخش های دشت لوت به شمار می رود.
2- نبکاها
نبکاها، تپه هایی کوچک هستند که درختچه ها روی آن رشد کرده اند. اگر به دشت لوت بروید می توانید این پدیده نادر را که به گلدان بیابانی نیز معروف است، را به وفور ببینید. ترکیب گیاه و شن در دل بیابان، منظره ای عجیب و دیدنی خلق کرده است.
3- ریگ یلان
ریگ یلان یکی از مرتفع ترین و پهناورترین تپه های شنی جهان است. شن های نرم و طلایی آن، مکانی ایده آل برای ماجراجویی، پیاده روی و عکاسی هستند. به این نکته توجه داشته باشید که عبور از آن نیازمند تجربه و تجهیزات مناسب کویرنوردی است.
4- گندم بری
گندم بری منطقه ای کمتر شناخته شده در دشت لوت است که ساختارهای زمین شناسی متفاوت و رنگارنگی دارد. این بخش از کویر برای زمین شناسان و علاقه مندان به طبیعت بسیار جذاب است و نشان از تنوع کم نظیر لوت دارد.
5- رود شور
رود شور تنها رود دائمی است که در دل کویر جریان دارد. این رود با نمک زیاد و جریان پیوسته خود، ویژگی منحصر به فردی برای منطقه ایجاد کرده و از دل خشکی مطلق، حیات را به بخشی از لوت آورده است.
6- کمپینگ در کلوت ها
یکی از تفریحات دشت لوت، کمپینگ در کلوت هاست. اقامت شبانه در میان کلوت های شهداد، تجربه ای فراموش نشدنی است. سکوت مطلق، هوای خنک شب و آسمان پرستاره، فضایی رویایی و منحصر به فرد برای علاقه مندان به طبیعت ایجاد می کند که فقط در چنین مناطقی ممکن است.
7- آفرود و کویرنوردی
دشت لوت، با زمین های متنوع و مسیرهای چالش برانگیز، یکی از بهترین مناطق برای آفرود سواری حرفه ای است. هیجان رانندگی میان تپه های شنی، کلوت ها و شنزارهای گسترده، تجربه ای کاملا متفاوت از سفرهای عادی فراهم می کند.
8- عکاسی نجومی
به دلیل نبود آلودگی نوری و آسمان بسیار صاف، دشت لوت یکی از بهترین مناطق ایران برای عکاسی از ستارگان و کهکشان راه شیری است. شب های بدون مه و سکوت کامل، محیطی ایده آل برای ثبت تصاویر آسمان شب فراهم می آورد.
بیشتر بخوانید: کویر کاراکال؛ تماشای بی واسطه سکوت در دل یزد
جاذبه ها و تفریحات دشت کویر (کویر مرکزی ایران)
1- دریاچه نمک آران و بیدگل
دریاچه نمک در دل کویر مرکزی قرار گرفته و در فصل های خشک، سطح آن با بلورهای نمک پوشیده می شود. انعکاس نور روی این بلورها، منظره ای فوق العاده خلق می کند که بسیار مناسب عکاسی و پیاده روی آرام در بستر نمک است
2- کویر مرنجاب
مرنجاب یکی از معروف ترین بخش های دشت کویر است که با شن های روان، کاروانسرای تاریخی و تپه های زیبایش، گردشگران زیادی را جذب می کند. مسیر دسترسی مناسب و امکانات اولیه، آن را به مقصدی محبوب برای سفرهای کویری تبدیل کرده است.
3- کاروانسرای قصر بهرام
این کاروانسرای صفوی در دل کویر سمنان قرار دارد و با سنگ های سفید، معماری زیبا و تاریخ پنهانش، یکی از جاذبه های تاریخی مهم منطقه است. اگر به دنبال تجربه ای خاص و متفاوت از سفر در کویر هستید، شبی را در این کاروانسرا بگذرانید.
4- جزیره سرگردان
در دل دریاچه نمک، تپه ای سنگی وجود دارد که از دور مانند جزیره ای شناور به نظر می رسد. به آن “جزیره سرگردان” می گویند. این مکان در فصل های خشک، کاملا قابل دسترسی است و یکی از شگفتی های کویر مرکزی محسوب می شود.
5- شترسواری
یکی از تجربه های لذت بخش کویر، شتر سواری روی شن های داغ و طلایی است. آرامش حرکت شتر و چشم انداز کویر، ترکیبی دلچسب از سنت و طبیعت را برای مسافران ایجاد می کند. این فعالیت در مرنجاب و کویر مصر رایج است.
6- موتور و ATV
برای علاقه مندان به هیجان، رانندگی با موتور چهارچرخ (ATV) روی تپه های شنی کویر فرصتی عالی برای تخلیه انرژی و لذت بردن از طبیعت متفاوت منطقه است. بسیاری از اقامتگاه های کویری این خدمات را ارائه می دهند. اگر شما هم عاشق ماجراجویی و فعالیت های هیجان انگیز هستید این فرصت را از دست ندهید.
7- رصد ستارگان
دشت کویر یکی از بهترین نقاط ایران برای دیدن آسمان شب است. به ویژه در پاییز و زمستان، آسمان صاف و بدون آلودگی نوری این منطقه شرایطی را فراهم می کند تا بتوانید کهکشان راه شیری و صورت های فلکی را به وضوح ببینید.
8- کمپ شبانه
یکی از تفریحات دشت کویر برپا کردن چادر در دل شنزار، روشن کردن آتش، نوشیدن چای در تاریکی کویر و تماشای آسمان پرستاره است. تجربه ای که کمتر جایی مانند دشت کویر آن را با این سادگی و زیبایی ارائه می دهد.