ماه گرفتگی کامل ۱۶ شهریور ۱۴۰۴ (۷ سپتامبر ۲۰۲۵) یکی از رویدادهای نادر آسمانی است که در سراسر ایران قابل مشاهده خواهد بود. این پدیده که به نام ماه خونین نیز شناخته میشود، زمانی رخ میدهد که زمین بین خورشید و ماه قرار گرفته و سایه کامل زمین، ماه را در تاریکی سرخرنگ فرو میبرد.
این ماه گرفتگی به دلیل مدت زمان طولانی فاز کامل (۸۲ دقیقه) و گستردگی مناطق قابل مشاهده، یکی از نادرترین رویدادهای نجومی سال ۱۴۰۴ محسوب میشود. برای آشنایی با یکی از شگفتانگیزترین پدیدههای نجومی، این پست از وبلاگ قصر شیرین را مطالعه کنید.
چرا ماه گرفتگی ۱۶ شهریور ۱۴۰۴ خاص است؟
ماه گرفتگی کامل ۱۶ شهریور ۱۴۰۴ به دلیل ویژگیهای منحصربهفرد خود، توجه اخترشناسان و علاقهمندان به نجوم را به خود جلب کرده است. این رویداد، دومین ماه گرفتگی کامل در سال ۱۴۰۴ و طولانیترین ماه گرفتگی کامل از سال ۱۴۰۱ است. مدت زمان فاز کامل این گرفتگی ۱ ساعت و ۲۲ دقیقه خواهد بود که نسبت به بسیاری از گرفتگیهای دیگر، زمانی طولانی به شمار میرود.
همچنین، این گرفتگی تنها ۲.۷ روز پیش از حضیض مداری ماه (نزدیکترین نقطه به زمین) رخ میدهد، بنابراین ماه کمی بزرگتر از حالت معمول به نظر خواهد رسید. این ویژگیها، این رویداد را به یکی از دیدنیترین پدیدههای آسمانی سال تبدیل کرده است.
زمانبندی ماه گرفتگی در ایران
ماه گرفتگی ۱۶ شهریور ۱۴۰۴ در سراسر ایران قابل مشاهده خواهد بود، مشروط بر اینکه آسمان صاف و دید به ماه بدون مانع باشد. این پدیده از شامگاه یکشنبه ۱۶ شهریور آغاز شده و تا بامداد دوشنبه ۱۷ شهریور ادامه خواهد یافت. در زیر، مراحل مختلف این گرفتگی بر اساس ساعت رسمی ایران (IRST، UTC+3:30) ارائه شده است:
- آغاز گرفت نیمسایهای: ۱۶ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۱۹:۵۸
- آغاز گرفت جزئی: ۱۶ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۲۰:۵۷
- آغاز گرفت کامل: ۱۶ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۲۲:۰۰
- اوج گرفتگی: ۱۶ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۲۲:۴۱
- پایان گرفت کامل: ۱۶ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۲۳:۲۲
- پایان گرفت جزئی: ۱۷ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۰۰:۲۶
- پایان گرفت نیمسایهای: ۱۷ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۰۱:۲۵
در طول فاز کامل، ماه به رنگ سرخ تیره یا نارنجی درمیآید که نتیجه پراکندگی نور خورشید در جو زمین است. این پدیده، که به ماه خونین معروف است، منظرهای خیرهکننده ایجاد میکند.
در ایران کجا میتوان ماه گرفتگی را مشاهده کرد؟
این ماه گرفتگی در سراسر ایران قابل مشاهده است، اما برای تجربهای بهتر، پیشنهاد میشود به مکانهایی با آسمان صاف و دور از آلودگی نوری شهرها مراجعه کنید. شهرهایی مانند یزد، اصفهان، شیراز، و مناطق کویری ایران به دلیل آسمان صاف و کمابر، گزینههای ایدهآلی برای رصد هستند. همچنین، مناطق کوهستانی مانند البرز و زاگرس میتوانند دیدگاههای مناسبی ارائه دهند، به شرطی که خط دید به ماه بدون مانع باشد.
برای بهترین تجربه رصد:
- مکانی با دید باز به سمت افق شرقی انتخاب کنید.
- از تلسکوپ یا دوربین دوچشمی برای مشاهده جزئیات استفاده کنید، اگرچه این پدیده با چشم غیرمسلح نیز به خوبی قابل مشاهده است.
- به پیشبینی آبوهوا توجه کنید، زیرا ابرها میتواند دید را مختل کند.
کدام کشورها میتوانند این ماه گرفتگی را ببینند؟
این ماه گرفتگی در مناطق وسیعی از جهان قابل مشاهده است. بر اساس اطلاعات موجود، حدود ۷.۱۹ میلیارد نفر (۸۷.۷۷٪ جمعیت جهان) حداقل بخشی از فاز نیمسایهای را مشاهده خواهند کرد. در جدول زیر، مناطق مختلف و میزان مشاهدهپذیری این پدیده آورده شده است:
| منطقه | میزان مشاهدهپذیری |
|---|---|
| آسیا و غرب استرالیا | کل مراحل گرفتگی (نیمسایهای، جزئی، کامل) |
| اروپا و آفریقا | بخشهایی از فاز کامل و جزئی |
| شرق استرالیا و نیوزیلند | بخشهایی از فاز کامل و جزئی |
| اقیانوس آرام، اطلس، هند | بخشهایی از گرفتگی |
| قطب شمال و جنوب | بخشهایی از گرفتگی |
| آمریکای شمالی و جنوبی | غیرقابل مشاهده (ماه زیر افق) |
نکاتی برای تجربهای متفاوت از ماه گرفتگی
برای لذت بردن از ماه گرفتگی ۱۶ شهریور ۱۴۰۴، نیازی به تجهیزات گرانقیمت نیست. کافی است در زمان مناسب به مکانی با دید باز بروید و از تماشای این پدیده لذت ببرید. اگر امکان حضور در محل را ندارید، میتوانید پخش زنده این رویداد را از طریق وبسایتهایی مانند TimeandDate.com یا کانال یوتیوب Virtual Telescope Project تماشا کنید. این پخش زنده از ساعت ۲۲:۱۵ به وقت ایران آغاز خواهد شد.
همچنین، عکاسان نجومی میتوانند با استفاده از دوربینهای DSLR و تنظیمات مناسب، تصاویری خیرهکننده از این پدیده ثبت کنند. برای عکاسی:
- از سهپایه برای ثابت نگه داشتن دوربین استفاده کنید.
- سرعت شاتر را بین ۱ تا ۵ ثانیه و ISO را بین ۱۰۰ تا ۸۰۰ تنظیم کنید.
- لنزهای با فاصله کانونی ۲۰۰ میلیمتر یا بیشتر برای ثبت جزئیات مناسباند.
نتیجهگیری
ماه گرفتگی کامل ۱۶ شهریور ۱۴۰۴ فرصتی بینظیر برای تجربه یکی از شگفتیهای طبیعت است. این رویداد نادر، که در سراسر ایران قابل مشاهده خواهد بود، نه فقط برای علاقهمندان به نجوم، بلکه برای همه کسانی که به زیباییهای آسمان شب علاقهمندند، جذاب خواهد بود. با برنامهریزی مناسب و انتخاب مکان درست، میتوانید از این پدیده لذت ببرید و خاطرهای بهیادماندنی خلق کنید.