پترا یکی از عجایب هفتگانه جدید جهان است که در میان درههای عمیق قرار گرفته و با دیوارهای سنگی سرخرنگ به ارتفاع صدها متر، رازی هزارانساله را در خود پنهان کرده است. شهر پترا نه فقط یک مکان تاریخی، بلکه پلی به گذشتهای است که با هر قدم، داستانهای فراموششده را زنده میکند. اگر به دنبال جایی هستید که تاریخ، طبیعت و ماجراجویی در آن دست به دست هم دهند، پترا دقیقاً همانجاست. در این مطلب از وبلاگ قصر شیرین، شما را با این شهر باستانی و اعجابانگیز آشنا میکنیم.
شهر پترا در یک نگاه
| موضوع | توضیحات |
|---|---|
| نام مکان | پترا (Petra) |
| موقعیت جغرافیایی | جنوب اردن، در نزدیکی شهر وادی موسی، درهای میان کوههای صحرایی |
| اهمیت تاریخی | پایتخت قوم نبطیها (قرن ۴ ق.م تا ۲ م)، یکی از عجایب هفتگانه جدید جهان |
| ویژگیهای برجسته | شهر باستانی حکاکیشده در صخرههای سرخرنگ، معابد، مقبرهها و آمفیتئاتر |
| معروفترین بخشها | الخزنه (خزانهداری)، سیق (تنگه باریک ورودی)، مقبرههای سلطنتی، صومعه (الدیر) |
| بهترین زمان بازدید | بهار (مارس تا مه) و پاییز (سپتامبر تا نوامبر) به دلیل آبوهوای معتدل |
| نکات بازدید | – پوشیدن کفش راحت برای پیادهروی – همراه داشتن آب و کلاه برای محافظت از آفتاب – استفاده از راهنمای محلی برای درک بهتر تاریخچه |
| دسترسی | از امان (پایتخت اردن) حدود ۳ ساعت با خودرو، تورهای روزانه موجود است |
| توصیه به گردشگران | بازدید زودهنگام صبح برای اجتناب از شلوغی و گرما، اقامت در وادی موسی برای تجربه کامل |
پترا کجاست؟
شهر پترا در جنوب اردن، جایی میان بیابانهای خشک و کوههای ناهموار قرار گرفته است. این شهر باستانی حدود ۲۴۰ کیلومتر جنوب شهر امان، پایتخت اردن و ۱۲۰ کیلومتر شمال شهر عقبه در کنار دریای سرخ واقع شده است. درههای اطراف پترا با سنگهای ماسهای به رنگ صورتی و قرمز، آن را به «شهر گل سرخ» معروف کردهاند. دسترسی به پترا از طریق جادههای اصلی اردن آسان است، اما برای ورود به شهر باید از طریق شکاف باریکی به نام «سیق» عبور کنید که شما را به دنیایی دیگر میبرد.
بیشتر بخوانید: زیباترین قلعههای جهان
موقعیت پترا روی نقشه
شهر پترا در کدام کشور است؟
پترا بخشی جداییناپذیر از کشور اردن است. اردن، با تاریخ غنی و مناظر متنوع از کویر تا دریاچه، یکی از مقاصد محبوب خاورمیانه به شمار میرود. پترا نه تنها نماد اردن است، بلکه سالانه بیش از ۸۰۰ هزار گردشگر را به این کشور میکشاند و به اقتصاد محلی رونق میبخشد. بازدید از پترا، فرصتی برای کشف فرهنگ مهماننواز اردنیهاست، جایی که میتوانید در کنار نوشیدن چای تازهدم، از شنیدن داستانهای محلی لذت ببرید.
تاریخچه شهر پترا اردن
-
دوران پیش از نبطیها
منطقه پترا از هزاره چهارم پیش از میلاد، محل سکونت اقوامی مانند ادومیها بوده است. شواهد باستانشناسی نشان میدهد که این درهها، به دلیل چشمههای طبیعی، پناهگاهی برای شکارچیان و دامداران اولیه بودند. اما پترا به شکلی که امروز میشناسیم، در قرن هشتم پیش از میلاد توسط ادومیها به عنوان پایتخت سلعه توسعه یافت.
-
عصر نبطیها: اوج شهرسازی
در قرن چهارم پیش از میلاد، نبطیها – قومی عرب و nomad – وارد صحنه شدند. آنها پترا را به مرکزی تجاری تبدیل کردند که مسیرهای ابریشم را به مدیترانه وصل میکرد. نبطیها استاد مهندسی آب بودند؛ آنها کانالهای سنگی پیچیدهای ساختند که بارانهای کم را جمعآوری و ذخیره میکردند. این سیستم، اجازه داد تا شهری پررونق در دل بیابان شکل بگیرد. پترا در قرن اول میلادی به اوج رسید و بیش از ۲۰ هزار نفر در آن زندگی میکردند.
-
دوره رومی و پس از آن
در سال ۱۰۶ میلادی، رومیها پترا را فتح کردند و عناصری مانند خیابانهای ستوندار و تئاتر را به آن اضافه کردند. با تغییر مسیرهای تجاری به سمت سوریه، پترا رونق خود را از دست داد. زلزلههای مکرر در قرنهای چهارم و پنجم، بخشهایی از شهر را دفن کرد. تا قرن نوزدهم، پترا «گمشده» بود، تا اینکه کاوشگر سوئیسی، یوهان لودویگ بورکهارت، در سال ۱۸۱۲ آن را دوباره کشف کرد. امروز، پترا میراث جهانی یونسکو (از ۱۹۸۵) و یکی از عجایب هفتگانه جدید جهان (از ۲۰۰۷) است.
بیشتر بخوانید: غار لاسکو؛ شاهکار رازآلود هنر ماقبل تاریخ
شهر پترا را چه کسانی ساختهاند؟
نبطیها، قومی عرب که از شبهجزیره عربستان مهاجرت کرده بودند، معماران اصلی پترا بودند. آنها از قرن چهارم پیش از میلاد تا قرن دوم میلادی، هزاران سازه را مستقیماً در دل صخرهها کندهکاری کردند. نبطیها نه تنها سنگتراشان ماهری بودند، بلکه تاجرانی باهوش که ادویه، ابریشم و بخور را مبادله میکردند. درست است که آثاری از رومیها و بیزانسیها هم در این شهر دیده میشود، اما روح پترا، نبطی است.
جاذبههای گردشگری پترا: سفری به قلب شگفتیهای باستانی
شهر پترا، این گنجینه باستانی کشور اردن، مجموعهای از جاذبههای خیرهکننده را در خود جای داده که هر یک روایتی از تاریخ، هنر و مهندسی نبطیها را بازگو میکنند. این جاذبهها نه تنها به دلیل معماری بینظیرشان، بلکه به خاطر پیوند عمیق با طبیعت و تاریخ، مورد توجه بازدیدکنندگان قرار میگیرند.
تنگه باریک یا سیق (Siq): دروازهای به سوی تاریخ
سیق، شکاف باریک و عمیقی به طول ۱.۲ کیلومتر، ورودی اصلی به شهر پتراست. این مسیر طبیعی، با دیوارهای سرخ و صورتیرنگ که تا ۲۰۰ متر ارتفاع دارند، پترا مانند تونلی است که شما را به گذشتهای پر رمز و راز میبرد.
عرض سیق در برخی نقاط به کمتر از ۳ متر میرسد و نور خورشید بهسختی به کف آن نفوذ میکند. به همین دلیل فضایی دراماتیک و مرموز خلق میکند. در طول مسیر، کانالهای آبی نبطیها، کندهکاریهای کوچک از خدایان و حتی ردپای شترهای باستانی را میتوانید ببینید.
بهتر است صبح زود برای بازدید بروید تا از ازدحام و گرما در امان باشید. در هنگام بازدید به کندهکاریهای کوچک در دیوارها دقت کنید؛ برخی از آنها نمادهای مذهبی نبطیها هستند.
- مدت زمان: ۳۰-۴۵ دقیقه پیادهروی آرام.
- امکانات: امکان اجاره کالسکه اسبی برای افراد با نیازهای ویژه وجود دارد.
خزنه (Al-Khazneh): جواهر پترا
خزنه یا «گنجخانه»، بنایی عظیم با ارتفاع ۴۳ متر و عرض ۳۰ متر است که مستقیماً در صخره کندهکاری شده است. این سازه که احتمالاً مقبرهای برای پادشاه نبطی آرتاس چهارم بوده، با ستونهای کورینتی و تزیینات الهامگرفته از معماری هلنیستی، شاهکاری بصری است.
نمای متقارن و رنگهای گرم سنگها در نور صبح، درخششی خیرهکننده دارند. خزنه به دلیل نقشش در فیلم ایندیانا جونز و آخرین جنگ صلیبی، شهرتی جهانی دارد.
خزنه نماد پتراست و عکاسی در برابر آن، تجربهای بهیادماندنی است. قطعا از تماشای جزئیات کندهکاریها، مانند نقشبرجستههای اساطیری که نشاندهنده مهارت بینظیر نبطیهاست، شگفت زده میشوید. در هنگام بازدید از این قسمت، از لمس سنگها خودداری کنید تا به حفظ بنا کمک شود.
- مدت زمان: ۱۵-۳۰ دقیقه برای مشاهده و عکاسی.
- دسترسی: درست در انتهای سیق قرار دارد.
تئاتر نبطی: صحنهای در دل صخره
تئاتر پترا، با ظرفیت ۸۵۰۰ نفر، یکی از بزرگترین سازههای کندهکاریشده در جهان است. این آمفیتئاتر که در قرن اول پیش از میلاد ساخته شد، مستقیماً از یک صخره واحد تراشیده شده و ۴۵ ردیف صندلی دارد. طراحی آن از تئاترهای رومی الهام گرفته، اما کاملاً نبطی است.
موقعیت تئاتر، با منظرهای به سوی دره پترا، آن را به مکانی ایدهآل برای تماشای نمایشهای باستانی تبدیل کرده بود. در گذشته هزاران نفر در این مکان گرد هم میآمدند تا نمایشها و مراسم را تماشا کنند. این تئاتر، گواهی بر فرهنگ غنی نبطیهاست. اگر از ردیفهای بالایی پترا بالا بروید میتوانید منظرهای پانورامیک از دره را مشاهده کنید.
- مدت زمان: ۲۰-۳۰ دقیقه.
- دسترسی: نزدیک خزنه، در مسیر اصلی.
بیشتر بخوانید: کاخهای افسانهای چین: شکوه تاریخ و معماری در سرزمین اژدها
خیابان ستوندار (Colonnaded Street): قلب تجاری پترا
این خیابان که در دوره رومی بازسازی شد، مرکز تجاری و اجتماعی پترا بود. ستونهای مرمری بلند، معابد کوچک و مغازههای باستانی در دو طرف خیابان، تصویری از زندگی روزمره در پترا ارائه میدهند.
در انتهای خیابان اصلی پترا، دروازهای به نام تمنوس (Temenos) قرار دارد که شما را به معبد قصر البنت هدایت میکند. این معبد یکی از معدود بناهای پترا است که بهجای حکاکی در صخره، بهصورت مستقل ساخته شده و جلوهای خاص از معماری نبطیها را نشان میدهد.
هنگام بازدید از این مکان به کتیبههای سنگی کنار خیابان دقت کنید؛ برخی هنوز قابل خواندن هستند.
- مدت زمان: ۳۰-۴۵ دقیقه.
- تسهیلات: مسیر هموار، مناسب برای پیادهروی.
صومعه (Ad-Deir): صومعه مرتفع
ادیده یا «صومعه»، بنایی عظیم شبیه خزنه، اما بزرگتر (۵۰ متر ارتفاع) و دورتر است. این سازه در ارتفاع ۸۰۰ متری قرار دارد و برای رسیدن به آن باید از ۸۰۰ پله سنگی بالا بروید. ادیده احتمالاً معبدی برای پرستش خدای نبطی دوسارس بوده، اما نام «صومعه» به دلیل استفاده بعدی توسط مسیحیان به آن داده شده است. اگر قصد بازدید از این مکان را دارید حتما آب کافی و کفش راحت همراه داشته باشید.
- مدت زمان: ۱-۲ ساعت (صعود و بازگشت).
- تسهیلات: امکان اجاره الاغ برای مسیرهای سخت.
لیتل پترا (Little Petra): جواهری مخفی
لیتل پترا یا البیداء، نسخه کوچکتری از پترا در ۹ کیلومتری آن است. این مکان، با مقبرهها و معابد کوچکتر، احتمالاً اقامتگاهی برای کاروانهای تجاری بوده است. از نکات برجسته لیتل پترا میتوان به نقاشیهای دیواری کمیاب در یکی از غارها اشاره کرد که صحنههای شکار و جشن را نشان میدهند. ورودی این سایت رایگان و خلوتتر از پترا است. فراموش نکنید که از غار نقاشیشده (Bicentennial Hall) دیدن کنید.
- مدت زمان: ۱ ساعت.
- دسترسی: با ماشین یا تور از پترا.
بیشتر بخوانید: کاخ الحمرا، شاهکار معماری پس از اسلام
مقبرههای سلطنتی: شکوه پادشاهان
مجموعهای از مقبرههای بزرگ در دامنه کوه، شامل مقبره کاخ، مقبره کورینتی و مقبره ابریشمی که برای پادشاهان و اشراف نبطی ساخته شدهاند. این مقبرهها با نماهای پیچیده و رنگهای متنوع سنگ، از زیباترین سازههای پترا هستند. مقبره ابریشمی به دلیل بافت رنگارنگ سنگهایش، مانند پارچه ابریشمی به نظر میرسد. این مقبرهها که قدرت و ثروت نبطیها را به نمایش میگذارند، بهترین نقطه برای عکاسی در غروب هستند. اگر از مسیرهای فرعی بروید فرصتی به دست میآورید تا مقبرههای کمتر دیدهشده را کشف کنید.
- مدت زمان: ۴۵ دقیقه.
- دسترسی: نزدیک خیابان ستوندار.
عجایب شهر پترا: شگفتیهای نفسگیر
پترا پر از جزئیاتی است که دانشمندان را هنوز مبهوت میکند. یکی از عجایب آن، سیستم آبیاری پیشرفته نبطیهاست: کانالهایی که آب را از ۵۰ کیلومتری هدایت میکردند و اجازه کشاورزی در بیابان را میدادند. مقبرههای سلطنتی، مانند مقبره هارون (برادر موسی در روایات)، با کندهکاریهای دقیق، نشاندهنده باورهای مذهبی آنهاست. تنها ۱۵ درصد پترالند کاوششده است و این یعنی هزاران راز هنوز زیر آوار مدفون هستند.
معروفترین فیلمهایی که در پترا فیلمبرداری شدهاند: از هالیوود تا واقعیت
پترا با مناظر دراماتیک، لوکیشن محبوبی برای هالیوود بوده است. صحنههای فیلمبرداری در سیق و خزنه، بازدیدکنندگان را به ماجراجوییهای سینمایی میبرد. برخی از برجستهترین فیلمهایی که در پترا ساخته شدهاند شامل موارد زیر میشوند:
- ایندیانا جونز و آخرین جنگ صلیبی (۱۹۸۹): خزنه به عنوان معبد مقدس ظاهر شد و هریسون فورد را به شهرت جهانی پترا رساند.
- بازگشت مومیایی (۲۰۰۱): صحنههای تعقیب و گریز در درههای پترا، هیجان فیلم را دوچندان کرد.
- عربستان (۱۹۶۲): صحنههای افتتاحیه در پترا، زیبایی بیابان را به تصویر کشید.
- علاءالدین (۲۰۱۹، لایو اکشن): بخشهایی از کاخها و درهها در پترا فیلمبرداری شد، با ویل اسمیت در نقش جنی.
- مریخی (۲۰۱۵): هرچند بیشتر در وادی رم، اما صحنههای صحرایی پترا الهامبخش بود.
سوالات متداول (FAQ)
1- پترا چیست؟
پترا شهری باستانی در جنوب اردن است که در صخرههای سرخ حکاکی شده و پایتخت قوم نبطیها بود. بهخاطر معماری شگفتانگیز و تاریخ غنی، یکی از عجایب هفتگانه جدید جهان است.
2- چطور به پترا بروم؟
از امان، پایتخت اردن، حدود ۳ ساعت با ماشین یا اتوبوس طول میکشد. تورهای روزانه هم از امان یا شهرهای نزدیک مثل وادی موسی در دسترس هستند.
3- بهترین زمان بازدید از پترا کی است؟
بهار (مارس تا مه) و پاییز (سپتامبر تا نوامبر) بهترین زمان هستند، چون هوا معتدل است و پیادهروی راحتتر میشود.
4- برای بازدید از پترا به چه چیزهایی نیاز دارم؟
کفش راحت، آب، کلاه برای محافظت از آفتاب و دوربین برای ثبت مناظر. پیشنهاد میکنیم صبح زود بروید تا از شلوغی و گرما دوری کنید. راهنمای محلی هم کمک زیادی میکند.