ژاپن میزبان فستیوال‌های متنوعی است که هر کدام گوشه‌ای از سنت و تاریخ این کشور را نشان می‌دهد. در این مقاله، بزرگ‌ترین فستیوال‌های ژاپن را به شما معرفی می‌کنیم. این فستیوال‌ها بر پایه موقعیت جغرافیایی، فصل سال، مناسبت‌های مذهبی و رویدادهای گوناگون برگزار می‌شوند. شاید بتوان گفت ژاپن با بسیاری از همین فستیوال‌ها هویت ملی خود را به جهانیان نشان می‌دهد و فرهنگش را به آن‌ها معرفی می‌کند.
فستیوال ژاپنی یا «ماتسوری» چیست؟
واژه «ماتسوری» در ساده‌ترین معنا به جشن یا آیینی گفته می‌شود که اغلب با یک معبد بودایی، زیارتگاه شینتو، محله، فصل کشاورزی یا رویدادی تاریخی پیوند دارد. بسیاری از جشن‌های ژاپن برای این هدف‌ها برگزار می‌شوند: سپاس‌گزاری از کامی‌ها (ایزدان و ارواح مقدس در آیین شینتو)، دعا برای سلامتی و محصول خوب، یادبود نیاکان یا پاک‌سازی نمادین. در کنار این ریشه‌های آیینی، موسیقی، رقص، غذاهای خیابانی، آتش‌بازی، لباس‌های سنتی و حضور داوطلبان محلی هم به فضای جشن شکل می‌دهند.
فستیوال‌های بزرگ در ژاپن
فستیوال‌های ژاپن که اغلب با نام «ماتسوری» شناخته می‌شوند، جشن‌هایی پرشور و پرسروصدا هستند که سنت و فرهنگ جامعه ژاپن را بازتاب می‌دهند. جشنواره‌های نمادینی مانند گیون ماتسوری و کونچی ناگاساکی، که از پرجنب‌وجوش‌ترین رویدادهای پاییزی است، میراث غنی ژاپن را با موسیقی، رقص، غذا و راه‌پیمایی‌های رنگارنگ به نمایش می‌گذارند. هر جشنواره دریچه‌ای منحصربه‌فرد به تاریخ و پیشینه ژاپن است و مردم محلی و گردشگران را به حضور در فضای جشن ترغیب می‌کند.
تقویم فستیوال‌های معروف ژاپن در یک نگاه
جدول زیر زمان معمول برگزاری فستیوال‌های معروف ژاپن را نشان می‌دهد. تاریخ‌های ثابت با عدد مشخص شده‌اند. با این حال، برنامه روزانه، ساعت رژه، مسیر حرکت و حتی زمان شکوفه دادن درختان گیلاس ممکن است به دلیل تقویم سالانه یا شرایط آب‌وهوایی تغییر کند.
| نام جشنواره | شهر یا منطقه | زمان معمول | فصل | ویژگی شاخص |
| شوگاتسو | سراسر ژاپن | ۱ تا ۳ ژانویه | زمستان | نخستین زیارت سال و آیین‌های سال نو |
| چیچیبو یوماتسوری | چیچیبو | ۲ و ۳ دسامبر | زمستان | ارابه‌های نورانی و آتش‌بازی |
| فستیوال برف ساپورو | ساپورو | اوایل فوریه | زمستان | مجسمه‌های عظیم برفی و یخی |
| ستسوبون | سراسر ژاپن | اوایل فوریه | زمستان | پرتاب دانه سویا برای دور کردن بدی |
| هینا ماتسوری | سراسر ژاپن | ۳ مارس | زمستان | نمایش عروسک‌های درباری و آرزوی سلامت دختران |
| اومیزوتوری | نارا | ۱ تا ۱۴ مارس | زمستان | مشعل‌های بزرگ معبد تودای‌جی |
| هانامی | سراسر ژاپن | مارس تا مه | بهار | تماشای شکوفه‌های گیلاس |
| جشنواره بهاری تاکایاما | تاکایاما | ۱۴ و ۱۵ آوریل | بهار | ارابه‌های تزیینی و عروسک‌های مکانیکی |
| هاکاتا دونتاکو | فوکوئوکا | ۳ و ۴ مه | بهار | رژه‌های مردمی و اجراهای خیابانی |
| آئویی ماتسوری | کیوتو | ۱۵ مه | بهار | راه‌پیمایی درباری دوره هیان |
| کاندا ماتسوری | توکیو | ماه مه (نسخه بزرگ در سال‌های فرد) | بهار | میکوشی‌ها و رژه بزرگ شهری |
| سانجا ماتسوری | توکیو | سومین آخر هفته کامل ماه مه | بهار | میکوشی‌های محله آساکوسا |
| هاکاتا گیون یاماکاسا | فوکوئوکا | ۱ تا ۱۵ ژوئیه | تابستان | حمل یاماکاسا و مسابقه پایانی |
| گیون ماتسوری | کیوتو | ماه ژوئیه | تابستان | رژه یاماهوکو در ۱۷ و ۲۴ ژوئیه |
| تنجین ماتسوری | اوزاکا | ۲۴ و ۲۵ ژوئیه | تابستان | راه‌پیمایی زمینی و قایق‌های آیینی |
| موریوکا سانسا اودوری | موریوکا | ۱ تا ۴ اوت | تابستان | رژه طبل‌نوازان و رقصندگان |
| آئوموری نبوتا | آئوموری | ۲ تا ۷ اوت | تابستان | فانوس‌های غول‌پیکر نقش‌دار |
| آکیتا کانتو | آکیتا | ۳ تا ۶ اوت | تابستان | حفظ تعادل ستون‌های فانوس روی بدن |
| سندای تاناباتا | سندای | ۶ تا ۸ اوت | تابستان | آویزهای کاغذی رنگارنگ |
| آوا اودوری | توکوشیما | ۱۲ تا ۱۵ اوت | تابستان | رقص گروهی در خیابان‌ها |
| کیشیوادا دانجیری | کیشیوادا | سپتامبر | پاییز | حرکت سریع ارابه‌های چوبی |
| کونچی ناگاساکی | ناگاساکی | ۷ تا ۹ اکتبر | پاییز | رقص اژدها و اجراهای چندفرهنگی |
| جشنواره پاییزی تاکایاما | تاکایاما | ۹ و ۱۰ اکتبر | پاییز | آیین زیارتگاه ساکورایاما هاچیمان |
| جیدای ماتسوری | کیوتو | ۲۲ اکتبر | پاییز | مرور دوره‌های تاریخی ژاپن |
| کاراتسو کونچی | کاراتسو | ۲ تا ۴ نوامبر | پاییز | ارابه‌های هیکیاما با شکل‌های نمادین |
فستیوال‌های زمستانی ژاپن
زمستان ژاپن با آیین‌های سال نو، سرمای هوکایدو و مراسم معابد در آغاز و پایان سال گره خورده است. بسیاری از رویدادهای این فصل حال‌وهوایی خانوادگی یا آیینی دارند. با تور ژاپن یک سفر تمام عیار به دنیایی متفاوت از فرهنگ، تاریخ و زیبایی‌های طبیعی را داشته باشید.
شوگاتسو؛ جشن سال نو ژاپن
شوگاتسو مهم‌ترین مناسبت خانوادگی آغاز سال در ژاپن است و معمولاً از اول تا سوم ژانویه حال‌وهوای ویژه‌ای دارد. خانواده‌ها پیش از سال نو خانه‌تکانی می‌کنند، تزییناتی مانند کادوماتسو را جلوی در ورودی می‌گذارند و غذاهای مخصوصی به نام «اوسه‌چی ریوری» آماده می‌کنند. یکی از تجربه‌های همگانی این روزها «هاتسوموده» یا نخستین زیارت سال است. مردم برای دعا به زیارتگاه‌ها و معابد می‌روند، طلسم‌های تازه می‌خرند و طلسم‌های سال قبل را پس می‌دهند.
اگر در این زمان به ژاپن سفر می‌کنید، انتظار داشته باشید بعضی فروشگاه‌ها، موزه‌ها و رستوران‌های غیرزنجیره‌ای تعطیل باشند یا ساعت کاری کوتاه‌تری داشته باشند. در مقابل، زیارتگاه‌های بزرگ توکیو، کیوتو و دیگر شهرها بسیار شلوغ می‌شوند. شوگاتسو یک رژه یا مراسم واحد نیست، بلکه مجموعه‌ای از رسم‌های ملی و خانوادگی است. به همین دلیل برای آشنایی با زندگی روزمره مردم ژاپن ارزش زیادی دارد.
چیچیبو یوماتسوری؛ جشن شبانه ارابه‌ها
فستیوال شبانه چیچیبو هر سال در روزهای ۲ و ۳ دسامبر در استان سایتاما برگزار می‌شود. این جشن در کنار گیون ماتسوری و جشنواره تاکایاما، یکی از سه جشن مشهور ارابه‌ای ژاپن به شمار می‌آید. ارابه‌های عظیم با کنده‌کاری، پرده و فانوس تزیین می‌شوند. حرکت آن‌ها در خیابان‌های شیب‌دار، هماهنگی گروه‌های محلی را به نمایش می‌گذارد. در شب سوم دسامبر، آتش‌بازی زمستانی بر فراز شهر و عبور ارابه‌ها منظره‌ای کم‌نظیر می‌سازند.
فستیوال برف و یخ ساپورو (Sapporo)
جشنواره برف ساپورو که هر سال در ماه فوریه برگزار می‌شود، از مشهورترین رویدادهای زمستانی هوکایدو است. این فستیوال نخستین بار در سال ۱۹۵۰ برگزار شد. در این جشنواره، هنرمندان و گروه‌هایی از ژاپن و کشورهای دیگر مجسمه‌های برفی و یخی خیره‌کننده‌ای می‌سازند.
محل اصلی جشنواره پارک اودوری است و بازدیدکنندگان می‌توانند در این پارک میان مجسمه‌های نورانی برف و یخ قدم بزنند. منطقه سوسوکینو (Susukino) هم میزبان مسابقه مجسمه‌سازی یخی، غرفه‌های غذا و برنامه‌های سرگرمی است. فعالیت‌های زمستانی و برنامه‌های فرهنگی متنوع، این جشنواره را به رویدادی پر از هیجان، خلاقیت و جذابیت زمستانی تبدیل می‌کنند.
ستسوبون؛ بدرقه زمستان با دانه‌های سویا
ستسوبون یک روز پیش از آغاز سنتی بهار، معمولاً در دوم یا سوم فوریه، برگزار می‌شود. شناخته‌شده‌ترین آیین آن «مامه‌ماکی» است. در این آیین، اعضای خانواده یا بازدیدکنندگان معابد دانه‌های برشته سویا را پرتاب می‌کنند و با گفتن عبارتی به معنای «دیوها بیرون، خوش‌بختی داخل»، بدی را از خانه دور می‌کنند. در بعضی معابد، چهره‌های مشهور هم بسته‌های سویا و هدیه‌های کوچک را میان جمعیت پخش می‌کنند.
اومیزوتوری؛ شعله‌های مقدس نارا
مراسم اومیزوتوری بخشی از آیین‌های «شونیئه» در تالار نیگاتسودو معبد تودای‌جی نارا است و از ۱ تا ۱۴ مارس ادامه دارد. بخش مشهور آن «اوتایماتسو» نام دارد. در این بخش، مشعل‌های بزرگ روی ایوان چوبی تالار حمل می‌شوند و جرقه‌هایشان روی تماشاگرانی که پایین ایستاده‌اند می‌ریزد. مردم این جرقه‌ها را نشانه برکت می‌دانند. این مراسم پیشینه‌ای بسیار طولانی دارد و بیش از آنکه سرگرمی باشد، حال‌وهوایی آیینی دارد.
فستیوال‌های بهاری ژاپن
بهار در ژاپن با شکوفه‌های گیلاس و بازگشت رنگ به پارک‌ها و خیابان‌ها شناخته می‌شود. برنامه بسیاری از سفرها هم بر اساس همین بازه کوتاه و تماشایی چیده می‌شود.
هانامی؛ جشن تماشای شکوفه‌های گیلاس
هانامی نام یک جشنواره مشخص با محل ثابت نیست، بلکه سنتی ملی برای تماشای شکوفه‌ها است، به‌ویژه شکوفه گیلاس یا «ساکورا». خانواده‌ها و دوستان زیر درختان پرشکوفه دور هم جمع می‌شوند، غذا می‌خورند و از زیبایی کوتاه‌مدت شکوفه‌ها لذت می‌برند. شکوفه‌ها از اواخر زمستان در مناطق جنوبی باز می‌شوند. در توکیو و کیوتو معمولاً اواخر مارس و اوایل آوریل به اوج می‌رسند و در هوکایدو ممکن است تا اوایل مه دیده شوند.
پارک اوئنو و رودخانه مگورو در توکیو، مسیر فیلسوف و پارک مارویاما در کیوتو و اطراف قلعه هیروساکی از مکان‌های شناخته‌شده هانامی هستند. برای جا گرفتن در پارک باید قوانین محلی را رعایت کرد. در بعضی نقاط، خوردن و نوشیدن، پهن کردن زیرانداز یا استفاده از سه‌پایه محدودیت دارد. شکستن شاخه، تکان دادن درخت و جا گذاشتن زباله هم رفتارهایی ناپسند به شمار می‌آیند.
جشنواره بهاری تاکایاما؛ ساننو ماتسوری
نسخه بهاری فستیوال تاکایاما در ۱۴ و ۱۵ آوریل برگزار می‌شود و به زیارتگاه هیه پیوند دارد. ارابه‌های تزیینی در محله تاریخی شهر به نمایش درمی‌آیند. بعضی از آن‌ها عروسک‌های مکانیکی «کاراکوری» دارند که با سازوکاری پیچیده و مهارت گردانندگانشان حرکت می‌کنند. راه‌پیمایی، موسیقی و نمایش شبانه فانوس‌ها از بخش‌های مهم این جشن‌اند. این جشن با نسخه پاییزی تاکایاما یکی نیست و زیارتگاه، مسیر و ارابه‌های آن متفاوت است.
آئویی ماتسوری؛ بازگشت به دربار هیان
آئویی ماتسوری یکی از سه جشن بزرگ کیوتو است و در ۱۵ مه برگزار می‌شود. کاروان این جشن از کاخ امپراتوری کیوتو به سوی زیارتگاه‌های شیموگامو و کامیگامو حرکت می‌کند. شرکت‌کنندگان لباس‌های بازسازی‌شده اشراف و درباریان دوره هیان را می‌پوشند و همراه با اسب‌ها، ارابه‌ها و شاخه‌های گل ختمی یا آئویی، منظره‌ای آرام و تاریخی می‌سازند. برخلاف جشن‌هایی که بر سرعت و هیجان تکیه دارند، جذابیت آئویی ماتسوری در جزئیات لباس‌ها، نظم آیینی و پیوندش با تاریخ پایتخت کهن ژاپن است.
کاندا ماتسوری؛ جشن بزرگ قلب توکیو
کاندا ماتسوری به زیارتگاه کاندا میوجین وابسته است و نسخه بزرگ آن در سال‌های فرد و در ماه مه برگزار می‌شود. در سال‌های زوج، برنامه کاندا کوچک‌تر است و در عوض، جشن بزرگ «ساننو ماتسوری» توکیو (متفاوت با ساننو ماتسوری تاکایاما) پررنگ‌تر می‌شود. رژه اصلی از محله‌های مرکزی توکیو می‌گذرد. در این رژه، میکوشی‌های متعدد (زیارتگاه‌های قابل حمل)، موسیقی و لباس‌های تاریخی کنار ساختمان‌های مدرن قرار می‌گیرند. هم‌نشینی سنت و شهر مدرن، مهم‌ترین جلوه تصویری این فستیوال است.
سانجا ماتسوری؛ انرژی محله آساکوسا
سانجا ماتسوری در سومین آخر هفته کامل ماه مه، در اطراف زیارتگاه آساکوسا برگزار می‌شود. حدود صد میکوشی محلی در کوچه‌ها و خیابان‌ها حرکت می‌کنند و سه میکوشی اصلی زیارتگاه در روز پایانی توجه زیادی را جلب می‌کنند. فریادهای هماهنگ حاملان، موسیقی و نزدیکی جمعیت به اجراکنندگان فضایی بسیار پرانرژی می‌سازند. این رویداد یکی از بهترین نمونه‌ها برای دیدن نقش انجمن‌های محلی در حفظ سنت‌هاست.
فستیوال‌های تابستانی ژاپن
تابستان شلوغ‌ترین فصل جشنواره‌ها در ژاپن است. گرما و رطوبت، باران‌های ناگهانی و ازدحام جمعیت از چالش‌های اصلی این فصل‌اند. با این حال، رقص‌های خیابانی، آتش‌بازی، فانوس‌ها و غرفه‌های غذای خیابانی (یاتای) حال‌وهوایی فراموش‌نشدنی می‌سازند.
هاکاتا گیون یاماکاسا؛ سرعت و همکاری گروهی
هاکاتا گیون یاماکاسا از ۱ تا ۱۵ ژوئیه در فوکوئوکا برگزار می‌شود. در این مدت، سازه‌های تزیینی بسیار بلندی در نقاط مختلف شهر به نمایش گذاشته می‌شوند، اما در برنامه‌های پرتحرک از یاماکاساهای قابل حمل استفاده می‌شود. اوج جشن، مسابقه «اوئی‌یاما» در سحرگاه ۱۵ ژوئیه است. در این مسابقه، گروه‌های محلی سازه‌های سنگین را با سرعت در مسیری مشخص حمل می‌کنند و زمانشان ثبت می‌شود. این مراسم با زیارتگاه کوشیدا پیوند دارد و فقط یک مسابقه ورزشی نیست.
فستیوال گیون ماتسوری (Gion Matsuri)
گیون ماتسوری از مشهورترین جشنواره‌های ژاپن است که هر سال در ماه ژوئیه در شهر کیوتو برگزار می‌شود. این جشنواره بیش از هزار سال قدمت دارد و شاخص‌ترین بخش آن، رژه ارابه‌های پرنقش‌ونگار در خیابان‌های کیوتو است. این ارابه‌ها با تزیینات پیچیده و فانوس‌های سنتی آراسته شده‌اند و میراث فرهنگی غنی شهر را به نمایش می‌گذارند. حضور شرکت‌کنندگانی با لباس‌های سنتی، فضای راه‌پیمایی را باشکوه‌تر می‌کند. این منظره تماشاگران زیادی را از دور و نزدیک برای شرکت در جشن به کیوتو می‌کشاند. گیون ماتسوری علاوه بر رژه، مراسم و آیین‌های متعدد دیگری هم دارد که آن را به نمادی از سنت‌های ماندگار کیوتو تبدیل کرده است.
برنامه‌های گیون ماتسوری تقریباً در تمام ماه ژوئیه ادامه دارد. دو رژه بزرگ «یاماهوکو جونکو» معمولاً در ۱۷ و ۲۴ ژوئیه برگزار می‌شوند. در شب‌های پیش از این رژه‌ها، خیابان‌ها با فانوس‌ها و غرفه‌های غذا جان می‌گیرند. خاستگاه این آیین به سال ۸۶۹ میلادی برمی‌گردد. در آن زمان، مردم این مراسم را برای آرام کردن نیروهایی برگزار کردند که آن‌ها را عامل بیماری‌های همه‌گیر می‌دانستند.
تنجین ماتسوری (Tenjin Matsuri)
تنجین ماتسوری هر سال در ۲۴ و ۲۵ ژوئیه در شهر اوزاکا برگزار می‌شود و به «جشنواره آب» شهرت دارد. این جشنواره بیش از هزار سال قدمت دارد. مهم‌ترین بخش آن، راه‌پیمایی دیدنی قایق‌های تزیین‌شده روی رودخانه اوکاواست که همراه با آتش‌بازی و تشویق تماشاگران اجرا می‌شود. راه‌پیمایی سنتی روی خشکی، اجرای طبل تایکو و نمایش‌های رقص هم به شکوه این جشن می‌افزایند. نتیجه، جشنی پرجنب‌وجوش از فرهنگ و تاریخ اوزاکا است که هم مردم محلی و هم گردشگران را به خود جذب می‌کند.
موریوکا سانسا اودوری؛ ریتم هزاران طبل
موریوکا سانسا اودوری از ۱ تا ۴ اوت در شهر موریوکا در استان ایواته برگزار می‌شود. صف‌های طولانی رقصندگان، طبل‌نوازان تایکو و فلوت‌نوازان در خیابان اصلی شهر حرکت می‌کنند. ریتم تکرارشونده طبل‌ها تماشاگران را هم با خود همراه می‌کند. بر اساس افسانه‌ای محلی، دیوی شکست خورد و رد دستش را بر صخره‌ای باقی گذاشت. نام «ایواته» (به معنای «دست صخره») را هم به همین افسانه نسبت می‌دهند.
آئوموری نبوتا؛ رژه فانوس‌های عظیم
آئوموری نبوتا از ۲ تا ۷ اوت برگزار می‌شود و به خاطر فانوس‌های غول‌پیکر و نورانی‌اش شهرت جهانی دارد. این فانوس‌ها جنگجویان، چهره‌های اسطوره‌ای و صحنه‌های نمایشی را به تصویر می‌کشند. این سازه‌ها عصرها در خیابان‌ها حرکت داده می‌شوند. رقصندگان «هانه‌تو» با لباس مخصوص همراهشان می‌رقصند و فریادهای ریتمیک سر می‌دهند. در بسیاری از سال‌ها، گردشگران هم می‌توانند با تهیه لباس کامل هانه‌تو و رعایت مقررات به گروه رقص بپیوندند. روز پایانی جشن با رژه دریایی و آتش‌بازی همراه است.
آکیتا کانتو؛ ستون‌های نور روی شانه
فستیوال آکیتا کانتو معمولاً از ۳ تا ۶ اوت برگزار می‌شود. روی ستون‌های بلند بامبو ده‌ها فانوس کاغذی به شکل خوشه برنج نصب شده است. اجراکنندگان این ستون‌ها را روی کف دست، پیشانی، شانه یا کمر خود نگه می‌دارند و تعادلشان را حفظ می‌کنند. این مهارت نتیجه تمرین طولانی و کار گروهی است. نمادهای این جشن با آرزوی برداشت فراوان و دور کردن بدی پیوند دارند.
سندای تاناباتا؛ شهر آرزوهای کاغذی
تاناباتا ریشه در افسانه دیدار سالانه دو ستاره دارد. نسخه مشهور این جشن در شهر سندای از ۶ تا ۸ اوت برگزار می‌شود. در این روزها، راسته‌های خرید سرپوشیده شهر با آویزهای بزرگ بامبو، کاغذهای رنگی و تزیینات دست‌ساز پوشیده می‌شوند. هر شکل کاغذی معنایی نمادین دارد؛ مانند پیشرفت در هنر، سلامتی، صرفه‌جویی یا محافظت. جشن در بخش بزرگی از شهر جریان دارد و در طول روز هم می‌توان میان تزیینات قدم زد. البته عصرها و ساعت‌های برگزاری برنامه‌های جانبی شلوغ‌تر است.
آوا اودوری؛ مشهورترین رقص خیابانی ژاپن
آوا اودوری از ۱۲ تا ۱۵ اوت در شهر توکوشیما برگزار می‌شود. گروه‌های رقص که «رِن» نام دارند، با موسیقی ساز زهی شامیسن، فلوت، طبل و زنگ در خیابان‌ها پیش می‌روند. زنان اغلب با کلاه حصیری «آمیگاسا» و حرکت‌های ظریف می‌رقصند. رقص مردان آزادتر است و با بدنی خمیده‌تر و نزدیک‌تر به زمین اجرا می‌شود. البته هر گروه سبک خودش را دارد. شعار مشهور این جشن می‌گوید رقصنده و تماشاگر هر دو نادان‌اند، پس چه بهتر که برقصند! همین روحیه مشارکتی، فضای آوا اودوری را می‌سازد.
اوبون و گوزان اوکوریبی؛ یادبود نیاکان
اوبون دوره‌ای برای یادبود نیاکان و استقبال نمادین از ارواح آن‌هاست. این مراسم بسته به منطقه، در ژوئیه یا اوت برگزار می‌شود. خانواده‌ها مزارها را تمیز می‌کنند، فانوس روشن می‌کنند و در بعضی شهرها رقص «بون اودوری» برگزار می‌شود. این مناسبت از نظر اجتماعی بسیار مهم است. چون خانواده‌های زیادی هم‌زمان به سفر می‌روند، قطارها و جاده‌ها بسیار شلوغ می‌شوند.
گوزان اوکوریبی در شب ۱۶ اوت در کیوتو برگزار می‌شود و پایان نمادین اوبون را نشان می‌دهد. در این شب، آتش‌هایی بزرگ به شکل نویسه‌ها و نمادهای مختلف روی پنج کوه اطراف شهر روشن می‌شوند تا ارواح بدرقه شوند. مشهورترین شکل، نویسه «دای» به معنای «بزرگ» است. این برنامه آتش‌بازی نیست و فضایی معنوی و آرام دارد.
فستیوال‌های پاییزی ژاپن
پاییز ژاپن با هوای معتدل‌تر، فصل برداشت محصول و برخی از باشکوه‌ترین رژه‌های ارابه‌ای این کشور همراه است. این فصل برای ساعت‌ها تماشا در فضای باز، مناسب‌تر از تابستان است.
جشنواره کونچی ناگاساکی (Nagasaki Kunchi)
کونچی ناگاساکی از پرهیجان‌ترین رویدادهای پاییزی ژاپن است که هر سال از ۷ تا ۹ اکتبر در شهر ناگاساکی برگزار می‌شود. رژه‌های رنگارنگ، لباس‌های سنتی و اجراهایی مانند رقص شیر یا «شیشی‌مای» (Shishi-mai) خیابان‌های شهر را به صحنه نمایش تبدیل می‌کنند. این جشنواره میراث فرهنگی ناگاساکی را زنده نگه می‌دارد و جمعیت زیادی را برای لذت بردن از فضای پرشور و سنت‌های غنی آن به شهر می‌کشاند. یکی از دیدنی‌ترین بخش‌های این فستیوال، رقص اژدها یا «جا اودوری» (Ja Odori) است که آن را میان جمعیت مشاهده خواهید کرد.
کونچی به زیارتگاه سووا وابسته است. اجراهای آن ردپای تاریخ بندری ناگاساکی و ارتباط این شهر با فرهنگ‌های هلندی، چینی و دیگر سرزمین‌ها را نشان می‌دهد. هر سال فقط چند محله نوبت اجرا دارند و هر محله اجرای خود را چند سال یک بار آماده می‌کند. به همین دلیل، برنامه هر سال با سال‌های دیگر دقیقاً یکسان نیست.
جشنواره پاییزی تاکایاما (Autumn Takayama)
جشنواره پاییزی تاکایاما با نام «هاچیمان ماتسوری» هم شناخته می‌شود. این جشن هر سال در ۹ و ۱۰ اکتبر در تاکایاما، شهری زیبا در منطقه کوهستانی استان گیفو، برگزار می‌شود. این جشنواره از زیباترین و معتبرترین جشنواره‌های پاییزی ژاپن به شمار می‌آید. این فستیوال جشن سالانه زیارتگاه ساکورایاما هاچیمان است و در آن، مردم در خیابان‌های بخش قدیمی تاکایاما رژه می‌روند. مردم محلی با لباس‌های سنتی، نوازندگانی را که طبل، فلوت و دیگر سازهای سنتی می‌نوازند همراهی می‌کنند. در کنار راه‌پیمایی، نمایش‌های فرهنگی و مراسم سنتی هم برگزار می‌شود و غرفه‌ها غذاهای محلی عرضه می‌کنند. همین تنوع، این جشن را به تجربه‌ای پرشور و کامل برای بازدیدکنندگان تبدیل می‌کند.
یازده ارابه ارزشمند، راه‌پیمایی میکوشی و نمایش عروسک‌های کاراکوری از جلوه‌های شناخته‌شده این جشن‌اند. در برنامه شبانه، فانوس‌های روشن روی ارابه‌ها فضای شهر قدیمی را دگرگون می‌کنند. اگر باران ببارد، ممکن است برای محافظت از این آثار تاریخی، حرکت ارابه‌ها لغو شود.
فستیوال جیدای ماتسوری (Jidai Matsuri)
جیدای ماتسوری از رویدادهای مهم تاریخی و فرهنگی کیوتو است که هر سال در ۲۲ اکتبر برگزار می‌شود. سابقه این جشنواره به سال ۱۸۹۵ برمی‌گردد و در آن، تاریخ کهن و میراث فرهنگی کیوتو به نمایش گذاشته می‌شود. مهم‌ترین بخش این فستیوال، راه‌پیمایی باشکوهی است. در این راه‌پیمایی، شرکت‌کنندگان زیادی با لباس‌های تاریخی، دوره‌های مختلف تاریخ کیوتو را نشان می‌دهند.
این راه‌پیمایی از کاخ امپراتوری کیوتو آغاز می‌شود، از خیابان‌های شهر می‌گذرد و در زیارتگاه هیان جینگو پایان می‌یابد. تماشاگران در طول مسیر، لباس‌ها و آداب‌ورسوم دوره‌های گوناگون تاریخی را از نزدیک می‌بینند، از دوران باستان تا دوره‌های نزدیک‌تر به امروز. این فستیوال فرصتی بی‌نظیر برای آشنایی با گذشته ژاپن است. همچنین فرصتی است برای قدردانی از سنت‌هایی که کیوتو را به گنجینه فرهنگی امروز تبدیل کرده‌اند.
کیشیوادا دانجیری ماتسوری (Kishiwada Danjiri Matsuri)
کیشیوادا دانجیری ماتسوری در استان اوزاکا هم از بزرگ‌ترین فستیوال‌های ژاپن است. این فستیوال هر سال در اواسط سپتامبر برگزار می‌شود. اگر می‌خواهید آن را از نزدیک ببینید، باید پیش از سفر ویزای ژاپن بگیرید. ویژگی اصلی این جشن، رژه پرشور ارابه‌های چوبی تزیین‌شده‌ای به نام «دانجیری» است. تیم‌های محلی این ارابه‌های عظیم چندتنی را با سرعت زیاد در خیابان‌ها می‌کشند.
این جشنواره بیش از ۳۰۰ سال قدمت دارد. در اصل برای دعای برداشت محصول فراوان و در امان ماندن از بلاها برگزار می‌شد، اما امروز به جشنی پرهیجان از سنت و روحیه جمعی مردم تبدیل شده است. نکته برجسته این فستیوال، حرکت‌های هیجان‌انگیز دانجیری‌ها در خیابان‌های باریک است. تیم‌ها با تشویق جمعیت و همراهی موسیقی سنتی، ارابه‌ها را هدایت می‌کنند و مهارت خود را به نمایش می‌گذارند. این جشن برای کسانی که به دنبال تجربه‌ای اصیل و پرانرژی از فرهنگ ژاپن هستند، جذابیت زیادی دارد.
اوج این هیجان، «یاریمواشی» است. در این لحظه، تیم‌ها دانجیری را با سرعت از پیچ‌های تند عبور می‌دهند و یک نفر روی سقف ارابه حرکات نمایشی انجام می‌دهد. این اجرا خطر واقعی دارد و تماشاگران باید محدوده‌های امن تماشا را کاملاً رعایت کنند.
کاراتسو کونچی؛ هیکیاماهای افسانه‌ای
کاراتسو کونچی از ۲ تا ۴ نوامبر در شهر کاراتسو در استان ساگا برگزار می‌شود. چهارده ارابه «هیکیاما» به شکل‌هایی مانند شیر، ماهی، اژدها و کلاه‌خود جنگجویان در خیابان‌ها حرکت می‌کنند. بدنه درخشان این ارابه‌ها با روش‌های سنتی و از کاغذ، لاک و رنگ ساخته شده است. هر ارابه هم به یک محله تعلق دارد. یکی از صحنه‌های مهم این جشن، کشیدن ارابه‌ها روی زمین شنی است که نیروی گروهی زیادی می‌طلبد.
نادا نو کنکا ماتسوری؛ جشن نبرد میکوشی‌ها
نادا نو کنکا ماتسوری در ۱۴ و ۱۵ اکتبر در نزدیکی شهر هیمه‌جی برگزار می‌شود. این جشن به دلیل برخورد آیینی میکوشی‌ها با یکدیگر، «جشن نبرد» نام گرفته است. ارابه‌های تزیینی محله‌ها و میکوشی‌های زیارتگاه ماتسوبارا در این جشن حضور دارند. این برخوردها بخشی کنترل‌شده اما پرخطر از سنت‌اند و محل تماشا ممکن است بسیار شلوغ باشد.
آداب حضور در مراسم سنتی ژاپن
بخش بزرگی از جذابیت جشن‌های ژاپن به نزدیکی تماشاگر به اجرا برمی‌گردد. همین نزدیکی، مسئولیت بیشتری به دوش تماشاگر می‌گذارد. قوانین هر محل بر توصیه‌های عمومی اولویت دارند. پس به تابلوها، نوارهای کنترل جمعیت و راهنمایی‌های داوطلبان توجه کنید. اصول زیر تقریباً در همه فستیوال‌ها کاربرد دارد:
- برای عکاسی وارد مسیر رژه نشوید و جلوی دید سالمندان، کودکان یا ساکنان محلی نایستید. در مراسم آیینی، فقط در صورتی از فلش و سه‌پایه استفاده کنید که مجاز باشد.
- به میکوشی، ارابه، لباس اجراکنندگان و تزیینات دست نزنید. این اشیا گاهی تاریخی یا مقدس‌اند و هنگام حرکت هم ممکن است خطرناک باشند.
- زباله‌ها را تفکیک کنید یا با خود ببرید. اطراف غرفه‌های یاتای همیشه سطل زباله کافی وجود ندارد. غذا خوردن در حال راه رفتن در خیابان‌های شلوغ هم کار مناسبی نیست.
- در گرمای تابستان به اندازه کافی آب بنوشید و برای استراحت از مسیر جمعیت بیرون بروید. در زمستان کفش ضدلغزش بپوشید و لباس چندلایه به تن کنید.
- در جشن‌های بسیار شلوغ، راه خروج، نزدیک‌ترین ایستگاه جایگزین و محل قرار با همراهانتان را از قبل مشخص کنید. ممکن است اینترنت همراه کند شود.
- اگر بخشی از مراسم، مانند رقص بون اودوری، برای همه آزاد است، اول حرکات دیگران را تماشا کنید و از راهنمای گروه پیروی کنید. حضور محترمانه مهم‌تر از اجرای بی‌نقص است.
خوراکی‌های خیابانی در جشن‌های ژاپن
غرفه‌های یاتای بخش محبوب بسیاری از فستیوال‌ها هستند. این غرفه‌ها خوراکی‌هایی مانند تاکویاکی، اوکونومیاکی، یاکی‌سوبا، مرغ سوخاری کاراآگه، ماهی کبابی، سیب آب‌نباتی و یخ رنده‌شده کاکیگوری عرضه می‌کنند. این خوراکی‌ها بسته به منطقه و فصل متفاوت‌اند. در جشن‌های محلی هم ممکن است غذاهایی ببینید که بیرون از همان استان کمتر پیدا می‌شوند.
بهتر است مقداری پول نقد خرد همراه داشته باشید و جلوی صف غرفه‌ها را نگیرید. غذا را نزدیک همان غرفه بخورید و ظرف را به محل تعیین‌شده برگردانید. سطل زباله عمومی در خیابان‌های ژاپن کم است و بسیاری از فروشندگان، ظرف‌ها و زباله‌های غذای خود را جداگانه جمع می‌کنند.
چطور سفر را بر اساس فستیوال‌های ژاپن برنامه‌ریزی کنیم؟
تقویم هر جشن را از منبع رسمی همان سال بررسی کنید. باران، باد شدید، گرما یا مسائل ایمنی می‌توانند زمان و مسیر برنامه‌ها را تغییر دهند. به یاد داشته باشید که بلیط جایگاه تماشا با بلیط سفر و حمل‌ونقل فرق دارد. بعضی جشن‌ها رایگان‌اند، اما برای جایگاه تماشا یا سوار شدن به قایق بلیط جداگانه می‌فروشند.
جمع بندی
فستیوال‌های ژاپن غنای فرهنگی و تاریخی این کشور را نشان می‌دهند و هر سال گردشگران زیادی را به خود جذب می‌کنند. هر کدام از این جشن‌ها ویژگی‌های فرهنگی و آیینی خودش را دارد. همین ویژگی‌ها آن‌ها را به فرصتی عالی برای آشنایی با فرهنگ و سنت‌های ژاپن و تجربه‌ای بی‌نظیر برای مسافران تبدیل می‌کند. از لحظه‌های پرشور و شاد گرفته تا آیین‌هایی که از باورهای عمیق مردم سرچشمه می‌گیرند، این فستیوال‌ها تجربه فرهنگی غنی‌ای رقم می‌زنند. به همین دلیل، بخشی اساسی از سفر به ژاپن به شمار می‌آیند.
انتخاب آگاهانه میان جشن‌های بزرگ و آیین‌های محلی، سفر شما را از بازدید از چند جاذبه فراتر می‌برد. تاریخ رسمی، آب‌وهوا، محل اقامت و قواعد هر مراسم را از قبل بررسی کنید. سپس با کنجکاوی و احترام وارد جمع شوید. در چنین سفری، فستیوال فقط برنامه‌ای در تقویم نیست، بلکه فرصتی برای دیدن پیوند زنده مردم ژاپن با محله، فصل، تاریخ و باورهایشان است.
سوالات متداول
بهترین فصل برای دیدن فستیوال‌های ژاپن کدام است؟
تابستان بیشترین تنوع را در جشن‌های بزرگ، رقص و آتش‌بازی دارد، اما گرم، مرطوب و شلوغ است. هر فصل دیگر هم برای نوع خاصی از تجربه مناسب است.
آیا ورود به جشن‌های ژاپن رایگان است؟
تماشای بیشتر رژه‌ها و اجراهای خیابانی رایگان است. با این حال، برای بعضی جایگاه‌های نشسته، نمایش‌های ویژه، موزه‌ها یا قایق‌ها باید بلیط تهیه کرد. فستیوال‌هایی مانند گیون، تنجین و آوا اودوری ممکن است هم بخش رایگان داشته باشند و هم بخش بلیطی. قیمت بلیط‌ها و روش فروش یا قرعه‌کشی آن‌ها را اطلاعیه رسمی همان سال مشخص می‌کند.
آیا تاریخ جشنواره‌ها هر سال ثابت است؟
تاریخ برخی جشن‌ها ثابت است؛ مانند تنجین (۲۴ و ۲۵ ژوئیه)، کونچی ناگاساکی (۷ تا ۹ اکتبر) و جیدای (۲۲ اکتبر). برخی دیگر بر اساس آخر هفته، تقویم سنتی، وضعیت شکوفه‌ها یا تصمیم برگزارکنندگان تغییر می‌کنند. حتی وقتی تاریخ ثابت است، ممکن است ساعت و مسیر برنامه‌ها عوض شود. پس نزدیک به زمان سفر، تقویم رسمی را دوباره بررسی کنید.
در روز بارانی چه اتفاقی برای جشنواره می‌افتد؟
این موضوع به نوع رویداد بستگی دارد. بعضی رژه‌ها در باران سبک ادامه پیدا می‌کنند، اما برنامه ارابه‌های تاریخی تاکایاما یا برنامه‌های آتش و آتش‌بازی ممکن است تغییر کند یا لغو شود. این کار برای حفظ آثار تاریخی و ایمنی مردم انجام می‌شود. چتر در جمعیت فشرده جلوی دید دیگران را می‌گیرد، پس بارانی سبک انتخاب بهتری است. اطلاعیه‌های رسمی و راهنمایی‌های مسئولان محل را ملاک قرار دهید.
